Histoplazmoza to choroba grzybicza, wywoływana przez mikroskopijny grzyb Histoplasma capsulatum. Patogen ten naturalnie występuje w glebie (szczególnie zanieczyszczonej odchodami ptaków i nietoperzy) i coraz częściej notuje się go również w Europie.

Zakażenie następuje drogą wziewną, dlatego pierwotnie choroba atakuje płuca. Zmiany w jamie ustnej występują stosunkowo rzadko i zazwyczaj dotyczą postaci rozsianej (układowej), co oznacza, że grzyb rozprzestrzenił się z krwią lub limfą po całym organizmie.

W jamie ustnej zmiany mogą zlokalizować się w dowolnym miejscu – najczęściej na języku, podniebieniu, dziąsłach, wargach czy błonie śluzowej policzków. Mogą przybierać postać głębokich owrzodzeń, które mogą niemal idealnie imitować raka płaskonabłonkowego (nowotwór złośliwy) lub owrzodzenia gruźlicze; choroba może też przyjmować formę guzków i narośli czy stwardnień i płytkowatych nalotów mogących utrudniać jedzenie i mówienie.

Najczęściej histoplazmoza dotyka osoby z obniżoną odpornością, a zmiany w jamie ustnej są ważnym sygnałem diagnostycznym rozsianej jej postaci u pacjentów z HIV/AIDS, osób po przeszczepieniach narządów lub w trakcie intensywnej immunosupresji czy chemioterapii.