Palenie papierosów istotnie sprzyja rozwojowi kserostomii, czyli uczucia suchości w ustach, ponieważ wielokierunkowo zaburza prawidłowe funkcjonowanie ślinianek i śluzówki jamy ustnej. Dym tytoniowy działa drażniąco i toksycznie na nabłonek, prowadząc do rozwoju przewlekłego stanu zapalnego oraz zmniejszenia aktywności gruczołów ślinowych. Substancje chemiczne zawarte w papierosach – w tym nikotyna – powodują też zwężenie naczyń krwionośnych, co ogranicza ukrwienie ślinianek i osłabia ich zdolność do produkcji śliny. Dodatkowo nikotyna pobudza nerwowy układ współczulny tak, że chwilowo zmniejsza się wydzielanie wodnistej, ochronnej śliny. Palenie zwiększa również utratę wody z powierzchni błony śluzowej, ponieważ gorący dym wysusza jamę ustną i zaburza naturalną równowagę wilgotności.

Suchość jamy ustnej nasila się zwłaszcza u osób palących często, a także tuż po wypaleniu papierosa, gdy ślina staje się gęstsza i mniej skuteczna w oczyszczaniu jamy ustnej. W efekcie pojawiają się trudności w połykaniu, nieprzyjemny zapach z ust, większa podatność na próchnicę i infekcje grzybicze.