Mucositis to zapalenie śluzówki jamy ustnej, które może wystąpić w trakcie leczenia nowotworu, zwłaszcza podczas radioterapii lub chemioterapii. Jest to częste i uciążliwe powikłanie, które pojawia się szczególnie u osób leczonych z powodu nowotworów głowy i szyi. Dzieje się tak, gdyż podczas leczenia onkologicznego uszkodzeniu ulegają również zdrowe komórki w jamie ustnej; błona śluzowa staje się wskutek tego cieńsza, bardziej wrażliwa i podatna na uszkodzenia oraz infekcje.

Mucositis objawia się zaczerwienieniem i obrzękiem błony śluzowej, którym towarzyszy ból lub pieczenie w jamie ustnej. Charakterystyczne jest powstawanie bolesnych nadżerek i owrzodzeń, które powodują trudności w jedzeniu, połykaniu, mówieniu. Często występują też suchość w ustach i nieprzyjemny zapach z ust. Może pojawić się również gorączka (jeśli dojdzie do zakażenia tkanek).

Kluczowe znaczenie w profilaktyce mucositis ma systematyczna higiena jamy ustnej. Należy myć zęby delikatnie, ultramiękką szczoteczką po każdym posiłku i stosować płukanki zalecone przez lekarza (np. z solą fizjologiczną, rumiankiem lub specjalne preparaty bez alkoholu).