Przewlekły ból stawu skroniowo-żuchwowego dotyka wielu pacjentów, a jego leczenie bywa trudne z powodu niejasnych mechanizmów biologicznych. Badanie z kwietnia 2026 roku (opublikowane w International Journal of Oral Science) wskazuje, że kluczem do nowej terapii może być oś jelitowo-mózgowa, a konkretnie – produkowany przez bakterie jelitowe maślan.

Naukowcy odkryli, że u myszy z zapaleniem stawów skroniowo-żuchwowych poziom maślanu w organizmie drastycznie spada. Podanie im tributyryny (pro-leku, który w organizmie uwalnia maślan) przyniosło wyraźną ulgę w bólu. Substancja ta zadziałała bezpośrednio w mózgu – w rejonie odpowiedzialnym za odbiór bólu z twarzoczaszki (jądro ogoniaste nerwu trójdzielnego).

Za pomocą zaawansowanych analiz komórkowych ustalono, że wywołujący ból stan zapalny w stawach skroniowo-żuchwowych zaburzył pracę kilku kluczowych genów w komórkach mózgowych w wyniku zmiany wzoru acetylacji histonów. Tributyryna skutecznie cofnęła te zmiany, przywracając komórkom ich normalne funkcje.

To odkrycie pokazuje, że związki pochodzące od bakterii jelitowych potrafią bezpośrednio wpływać na układ nerwowy i wyciszać ból. Może to doprowadzić do stworzenia nowoczesnych, nieopioidowych leków przeciwbólowych dla ludzi i zwierząt.