Zapalenie miazgi może przebiegać w sposób ostry bądź przewlekły. Uzależnione jest to od intensywności oraz czasu trwania bodźca. Przykładowo: słaby, długotrwałe działający bodziec spowoduje zapalenie przewlekłe, natomiast bodziec silny lecz krótkotrwały – zapalenie ostre.

W powolnie postępującej zmianie próchnicowej w zębinie, bodźcami, które docierają do miazgi, są toksyny bakteryjne, bodźce termiczne i osmotyczne. Mają charakter długotrwały i cechują się niską intensywnością. Odpowiedzią na nie jest przewlekłe zapalenie miazgi, ograniczone i umiejscowione poniżej ubytku. W tym wypadku stomatolog – aby odbudować ubytek tkanek zęba – usuwa miękką, zainfekowaną tkankę, która działa podrażniająco na znajdujące się w miazdze zakończenia nerwowe. Następnie ubytek zostaje wypełniony plombą. Zmiany występujące w zapaleniu przewlekłym mogą nie zmieniać żywotności miazgi.

Z kolei zapalenie ostre cechuje się nagromadzeniem w tkance limfocytów, makrofagów oraz innych elementów morfotycznych krwi, biorących udział w zwalczaniu stanu zapalnego. Naczynia krwionośne ulegają rozszerzeniu, występuje przekrwienie i wysięk utrudniający przepływ krwi oraz zastój naczyniowy. Zmiany te powodują wzrost ciśnienia w tkance, czego następstwem jest zlokalizowana martwica miazgi, obejmująca z czasem całą tkankę.